CÁC PHƯƠNG PHÁP GIẢM THIỆT HẠI TRÊN CÂY TRỒNG DO XÂM NHẬP MẶN

Một trong những phương pháp truyền thống từ xưa tới giờ vẫn dùng đó là dùng nước ngọt để rửa mặn tuy nhiên cách này tốn rất nhiều nước ngọt mà hiện nay nước ở miền Tây quá hạn chế nên đây là phương pháp bất khả thi với nhiều vùng.

Nếu chủ động nguồn nước, bạn có thể tham khảo con số ước tính lượng nước cần để rửa mặn trong hình 1.

✅ Phương Pháp 2: Hãy che phủ đất

Sử dụng rơm rạ, sơ dừa, cỏ khô, … hay bất cứ vật liệu che phủ nào để giữ cho đất luôn ẩm ướt từ đó giảm áp lực nhiễm mặn cho đất của bạn.

Điều này được Dr. Abul Hasnat Md. Shamim chứng minh trong một đề tài công bố năm 2005 (Hình 2)

✅ Phương Pháp 3: Sử dụng phân bón gốc hợp lí

Các loại phân bón sẽ có mức độ thẩm thấu khác nhau khi ở trong dung dịch đất. Mức độ thẩm thấu này được biểu hiện ở thông số được gọi là chỉ số muối (salt index).

Khi đất bị nhiễm mặn, chúng ta nên bón các loại phân có chỉ số muối càng thấp thì càng giảm áp lực stress cho cây.

Hình 3 là chỉ số muối của một loại các loại phân bón thông dụng. Chúng ta sẽ dễ thấy phân lân đa số an toàn chỉ có ông đạm và kali cần phải chú ý. Với phân kali thì nên dùng kali sulphate hoặc kali nitrate chứ không nên dùng kali clorua (kali muối ớt).

✅ Phương Pháp 4: Cung cấp dinh dưỡng qua lá

Khi đất bị nhiễm mặn, rễ cây thường sẽ khó khăn trong việc hấp thụ kali, canxi, đạm nitrate (Schmidhalter et al., 1999)

Còn El-Fouly (et al., 2002) lại nghiên cứu thấy rằng NaCl mà tăng lên thì hầu như các dinh dưỡng từ đa, trung, vi lượng đều giảm đi ở vùng rễ.

Cho nên việc phun bón lá là hết sức quan trọng để hỗ trợ cây chống chịu với hạn mặn.

✅Phương Pháp 5: Sử dụng các chất hỗ trợ sinh học.

Ngoài dinh dưỡng thì giới khoa học đang nghiên cứu các chất hỗ trợ sinh học giúp cây chống chịu lại hạn mặn và họ nghiên cứu rất mạnh trong tầm 10 năm trở lại đây. Một hợp chất vừa có công dụng giảm tác hại mặn vừa đem đến nhiều lợi ích quý báo cho đất và cây trồng đó là Hợp Chất HS (Humic Substances). Tất cả các sản phẩm phân bón của Trí Việt đều được sản xuất dựa trên nền hợp chất HS nên sẽ hỗ trợ rất tốt cho cây trồng trong việc hạn chế tác hại của nhiễm mặn.

Rất nhiều nông dân nhầm lẫn giữa hợp chất HS và Humic Acids. Humic Acids là một thành phần có trong hợp chất HS. Hợp chất HS đã được chứng minh có chứa một loạt các thành phần phân tử. Một số thành phần tiêu biểu là: polysacarit; axit béo; polypeptide; lignin; este; phenol; ete; carbonyl; quinon; peroxit; sự kết hợp khác nhau của các hợp chất vòng benzen, acetal, kortic, lactol và furan; và các hợp chất aliphatic (chuỗi carbon). Hợp chất HS được chia thành ba nhóm chính: Humin, Humic Acids và Fulvic Acids.

Tác động trực tiếp cải thiện tính chất đất mặn của HS

Trong đất nhiễm mặn hay chúng ta dùng nước nhiễm mặn tưới cho cây trồng thì các hạt mùn trong đất có xu hướng hấp thụ các ion Na+. Dư thừa ion Na+ trong đất sẽ khiến cây không thể hấp thu dinh dưỡng qua rễ và các nguyên tố dinh dưỡng trên bề mặt mùn bị Na+ đẩy ra trực di xuống lòng đất gây thất thoát dinh dưỡng. Đất sẽ trở nên nghè dinh dưỡng.

Khi có bổ sung hợp chất HS (phân bón có chứa HS), hợp chất HS sẽ bao phủ bề mặt của hạt mùn, các nguyên tố như Ca, Mg, K trong phân bón chứa HS (đã tạo phức với hợp chất HS) sẽ giữ vị trí trao đổi cation trên bề mặt hạt mùn. Từ đó hạt mùn giảm hấp thụ ion Na+ (hình đính kèm).

Ngoài ra khi nồng độ K+ trong phân bón HS cao, bằng lực đẩy tĩnh điện, K+ có thể thay thế Na+ trên bề mặt hạt mùn. Sau khi Na+ bị đẩy ra khỏi bề mặt hạt mùn thì sẽ bị rửa trôi, trực di xuống lòng đất thông qua tưới tiêu hoặc nước mưa.

Phương pháp cải thiện hiệu quả nhất dựa trên việc loại bỏ Na trao đổi, Na hòa tan và thay đổi thành phần ion của đất, đồng thời rửa trôi muối Natri vào sâu lòng đất (Chhabra, 1994).

Tính thấm của đất và hệ thống thoát nước sẵn có của vườn cũng rất quan trọng trong việc rữa mặn.

Tác động gián tiếp của HS cải thiện tác hại do nhiễm mặn

Ảnh hưởng trực tiếp đến cây trồng. HS ảnh hưởng đến một số quá trình trao đổi chất, như quang hợp, hô hấp, tổng hợp axit nucleic và hấp thu ion (Nardi et al., 2002). Đặc biệt, axit humic ảnh hưởng đến việc sản xuất RNA, rất cần thiết cho nhiều quá trình sinh hóa trong tế bào (Trevisan et al., 2010).

HS đóng một vai trò quan trọng trong sự nảy mầm của hạt giống. Khi HS xâm nhập vào các tế bào hạt mang cả các dưỡng chất và nước, tốc độ hô hấp tăng lên và các quá trình phân chia tế bào được đẩy nhanh cải thiện sự phát triển của rễ. Việc bổ sung HS vào hạt giống (xử lý hạt giống) hoặc trong luống hạt cải thiện đáng kể sự nảy mầm của hạt và sự phát triển của hạt giống (Piccolo et al., 1993). Theo tác giả, việc giảm ức chế nảy mầm có thể là do sự hình thành phức hợp Na-HS, vì vậy ion Na không có sẵn để được tích lũy trong tế bào thực vật, do đó tránh được tác hại của việc mất cân bằng thẩm thấu.

Chen và Aviad (1990) và Varanini và Pinton (1995) cho thấy tác dụng kích thích của HS đối với sự tăng trưởng và phát triển của rễ. Turkmen et al. (2004) báo cáo rằng có sự gia tăng đáng kể sự hấp thu chất dinh dưỡng khoáng ở cây cà chua được trồng trong môi trường muối được bổ sung HS. Điều này là do tính thấm của màng tế bào ngày càng tăng. Các chất HS vừa kích thích sự tăng trưởng rễ vừa kích thích việc tăng sinh các rễ thứ sinh. Những tác động này đặc biệt quan trọng đối với sự thích nghi của cây trồng với các điều kiện đất bất lợi như nhiễm mặn (Romained và Neumann, 2006).

Zhang và Schmidt, 1999; Selim et al., 2009 cho rằng HS hoạt động như một hoocmon kích thích sự phân chia và biệt hoá tế bào. Ngoài ra, các đặc tính giống như cytokinin đã được xác định trong HS bởi Clapp et al. (1998). Những đặc tính này đã được chứng minh là giúp tăng khả năng chịu đựng stress phi sinh học làm trì hoãn sự lão hóa của cây, làm giảm tác động xấu của muối. Việc bổ sung phân bón có chứa HS đã tăng cường nồng độ enzyme proline dưới tác động của muối (Rady, 2012). Theo nhà nghiên cứu này, việc tăng nồng độ proline dẫn đến tăng khả năng chịu đựng độ mặn của cây trồng.

Một sản phẩm phân bón cao cấp tiêu biểu của Công Ty Trí Việt là PHS Trí Việt. Trong PHS Trí Việt ngoài các nguyên tố dinh dưỡng thì còn chứa hợp chất HS ở nồng độ đậm đặc, mang lại hiệu quả cao trong sự sinh trưởng, phát triển của cây trồng và hạn chế tác hại của nhiễm mặn.